Dar es Salaam.
24/12/2007
Spika wa Bunge,
Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Dar es Salaam.
BUNGE KUPITIA UPYA ADHABU DHIDI YANGU
Tarehe 14/8/2007 Bunge lilipitisha azimio la kunisimamisha kazi za Bunge kwa jumla ya mikutano miwili.
Kwa mujibu ya kanuni za Bunge, wewe mheshimiwa Spika ndio unapaswa kuhakikisha kuwa utaratibu Bora unafuatwa Bungeni.
Kanuni ya 58(1) ya kanuni za Bunge, Toleo la mwaka 2004 (ambazo ndizo zinafanya kazi mpaka ninapoandika barua hii) inasema ifuatavyo:
Bila kuathiri masharti ya kanuni ya 4(2), Spika, atawajibika kuhakikisha kuwa utaratibu bora unafuatwa Bungeni, na uamuzi wake kuhusu jambo lolote la utaratibu utakuwa ni wa mwisho.
Msingi wa kanuni hii ni Kanuni ya 4(2) na 4(3) ambayo inasema
Kanuni ya 4
4(2) Spika ataongoza kila kikao cha Bunge na ndiye mwenye mamlaka ya kuamua mambo yanayoweza kuzungumzwa Bungeni.
4(3) Spika atawajibika kutilia nguvu Kanuni zote za Bunge, na endapo Mbunge yeyote hataridhika na uamuzi wa Spika anaweza kuwasilisha sababu za kutoridhika kwake kwa Mwenyekiti wa Kamati ya Kanuni za Bunge ambayo itatakiwa ikutane mara moja kufikiria na kutoa uamuzi wake kwa Spika juu ya jambo hilo, na Spika atalijulisha Bunge uamuzi uliotolewa
.
Mheshimiwa Spika, kwa misingi ya kanuni zetu nilizozinukuu hapo juu ninaleta kwako maombi ili Kamati ya Kanuni za Bunge ipitie upya adhabu niliyopewa na Bunge ambayo mimi ninaamini haikuwa halali, haikufuata kanuni za Bunge, haikuzingatia tamaduni za Bunge (maamuzi ya Bunge yaliyopita) na kubwa zaidi haikunipa nafasi ya kujitetea.
Mheshimiwa Spika, mimi kama Mbunge katika Bunge lako ninaamini ya kwamba adhabu niliyopewa ilifikiwa kwa shinikizo la kiitikadi na hata kufikia kundi moja la wabunge kutumia vibaya wingi wao Bungeni (abuse of majority) na kuniadhibu bila kufuata kanuni za Bunge.
Nimeona, kwa kuwa demokrasia inakua nchini kwetu, ni vema niliombe Bunge kupitia upya adhabu ile na kama Bunge kupitia kamati ya Kanuni za Bunge likiona Kanuni za Bunge zilifuatwa nitaridhika na adhabu ile. Vile vile kama Bunge likiona kuwa kulikuwa na ukiukwaji wa kanuni za Bunge, kwa bahati mbaya au kwa makusudi, basi niombwe radhi.
Mheshimiwa Spika, ombi langu hili mbele yako ni muhimu sana katika kulifanya Bunge lijiangalie na kurekebisha, kama inabidi, pale ambapo litakuwa limekosea. Hii itasaidia kuepuka makosa kama haya siku za usoni.
Mheshimiwa Spika, Kanuni za adhabu zimeanishwa katika Kanuni za Bunge Toleo la mwaka 2004. Kanuni husika ni kanuni namba 58, 59, 60, 61 na 62. Lakini pia kanuni hizi msingi wake, pamoja na masuala ya amani na utulivu Bungeni ni kanuni inayokataza kusema uongo Bungeni. Kanuni hii ni kanuni namba 50 ya kanuni za Bunge letu tukufu.
Mheshimiwa Spika, Bunge lina taratibu za kuleta hoja Bungeni. Taratibu hizi zimefafanuliwa kinagaubaga katika Kanuni za Bunge na zimeanisha wazi kabisa ya kwamba hoja haiwezi kutolewa juu ya hoja nyingine na kwamba muda wa kutoa taarifa za hoja umewekewa taratibu ndani ya kanuni za Bunge.
Mheshimiwa Spika, kwa mfano, kanuni zetu zimesema wazi kabisa (59-3) kuwa iwapo Mbunge anashutumiwa kusema uongo Bungeni, au kutoa lugha ya kuudhi atapewa muda ili kuthibitisha hilo analoshutumiwa. Mimi mheshimiwa Spika, sio tu sikuwahi kushutumiwa kusema uongo bali pia wewe binafsi unajua sijawahi kupewa muda kuthibitisha chochote.
Muda wa kuwasilisha hoja yangu, ambao kwa masikitiko makubwa, viongozi wa Bunge mmeueleza kama ndio muda niliopewa kuthibitisha maneno yangu, ni muda wa kikanuni ambao niliomba mimi ili kuleta hoja binafsi na wala sio muda niliopewa kuthibitisha jambo lolote.
Mheshimiwa Spika maamuzi ya Bunge ya kunisimamisha kwa kusema uongo Bungeni (uongo ambao haujawi kusemwa ni upi) yalinidhalilisha mimi binafsi mbele ya jamii na kudunisha utu wangu. Adhabu niliyopewa iliniweka katika wakati mgumu sana na hata kunishushia heshima sio tu katika jamii ya Tanzania bali katika jamii ya kimataifa. Nimekuwa nikionekana ni Mbunge mwongo.
Mbaya zaidi baadhi ya Viongozi wa Bunge, ukiwemo wewe mheshimiwa Spika, Naibu Spika na Katibu wa Mbunge mliendelea kuonyesha kuwa adhabu ile ni sahihi na kuwaaminisha wananchi kuwa mimi ni Mbunge Muongo.
Vile vile viongozi wa upande wa serikali akiwemo Waziri Mkuu, Mawaziri na Manaibu mawaziri wamenukuliwa na kurekodiwa na vyombo vya habari wakisema mimi ni Muongo kufuatia adhabu hiyo.
Adhabu niliyopewa na Bunge, ambayo naomba Kamati ya Kanuni za Bunge iipitie, imenidhalilisha sana kama mtu binafsi. Lakini pia adhabu hii ni ishara mbaya sana kwa demokrasia ndani ya Bunge let tukufu.
Mheshimiwa Spika, licha ya kwamba nina nafasi na Haki ya kuomba chombo kingine cha dola kama Mahakama kupitia adhabu hii, nimesita kufanya hivyo ili kulipa Bunge nafasi ya kujikosoa.
Ninaliheshimu sana Bunge na mimi kama Mbunge ningependa kuona Bunge likiheshimika mbele ya jamii, tena chini ya uongozi wako. Hii imethibitishwa kwa kuitumikia adhabu yote na kutotoa kauli yeyote iliyoingilia mamlaka ya Bunge kuhusiana na adhabu niliyopewa.
Ninawasilisha kwako, kwa unyenyekevu kabisa maombi yafuatayo
1. Bunge, kupitia Kamati ya Kanuni za Bunge, lipitie adhabu niliyopewa na Bunge tarehe 14/8/2007 na lijiridhishe kama Kanuni za Bunge zilifuatwa.
2. Bunge, baada ya kupitia vifungu vyote vya Kanuni za Bunge, ikiwemo kunisikiliza katika kikao cha Kamati, lipitie kauli zote za viongozi wa Bunge na wa Tawi la Utendaji (Serikali) kuhusu adhabu niliyopewa na kuona kama hawakuvunja kanuni za Bunge na sheria namba 3 ya mwaka 1988.
3. Kama Bunge likiridhika kuwa matamshi ya viongozi niliowataja katika namba 2 hapo juu, yanakiuka kanuni za Bunge kwa hali yeyote ile, basi wapelekwe katika kamati husika ya Bunge.
4. Bunge liniombe radhi kwa kunipa adhabu isivyo halali.
5. Bunge lijutie (repent) maamuzi iliyoyachukua na kuahidi mbele ya jamii ya Watanzania ambayo ndio inayotoa mamlaka ya utawala (Ibara ya 100 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano) kuwa halitarudia kuvunja kanuni za Bunge kwa makusudi na kumuadhibu mwakilishi wa wananchi mwingine yeyote bila makosa.
6. Bunge liahidi kuwa kamwe haitotokea Mbunge kuonewa kwa sababu za kiitikadi au kukomoa na kupiga marufuku vikao vya kamati za vyama vya siasa ndani ya Bunge kupanga njama za kuadhibu Wabunge bila makosa.
Mheshimiwa Spika, Ninaleta kwako maombi yangu haya nikiamini kabisa kuwa yatafanyiwa kazi kwa mujibu wa Kanuni za Bunge na hasa Kanuni namba 4(3) inayotoa mamlaka kwako kutilia nguvu matumizi ya Kanuni za Bunge na inayonipa nafasi mimi kama Mbunge kukata rufaa na kuonesha kutoridhishwa kwangu na maamuzi ya Bunge.
Mheshimiwa Spika, kwa mujibu wa kanuni zetu maamuzi ya Bunge ni maamuzi ya Spika na vile vile maamuzi ya Spika (anapotekeleza mamlaka yake) ni maamuzi ya Bunge. Hivyo nimejiridhisha kabisa ya kwamba Kamati ya Kanuni za Bunge ina mamlaka ya kujadili suala hili.
Nakutakia kila kheri katika kuimarisha demokrasia ndani ya Bunge.
Wako mtiifu,
Kabwe Zuberi Zitto (Mb)
Mbunge wa Kigoma Kaskazini.
Nakala
1. Katibu wa Bunge
2. Kiongozi wa Upinzani Bungeni